2.5 Tekeningen

Een tekening dient om de ideeën van leverancier, constructeur of ontwerper eenduidig vast te leggen. Voor reguliere steigers, binnen een van de standaardconfiguraties, is geen aanvullende tekening vereist, maar alle overige steigers moeten altijd op tekening zijn gezet. Tekeningen dienen bovendien als (onmisbare) informatiebron voor de steigerbouwers en voor degenen die zijn belast met toezicht en controle.

Enkele regels zijn:

  • in de praktijk afwijken van tekeningen mag niet als het gaat om aanpassingen aan de hoofddraagconstructie en de veiligheidsvoorzieningen.
  • alternatieven zijn slechts toegestaan als dit op tekening is aangegeven, bijvoorbeeld “locatietrappenhuis of ladderopgang in het werk te bepalen”.
  • omwille van eenduidigheid dient men zich te houden aan de verder in dit hoofdstuk beschrevenrichtlijnen.

Een technische tekening is op schaal getekende weergave van een ontwerp. Alle relevante materialen, maatvoering, schaal, relatie met omgeving, positionering, etc. zijn hierop aangegeven.

Alle informatie op de tekening heeft als doel om het ontwerp eenduidig vast te leggen zodat anderen de steiger volgens het oorspronkelijke ontwerp kunnen realiseren.

Een duidelijke, betrouwbare en complete technische tekening van een steiger is dus onmisbaar in het werkproces van monteren, toezicht en controle. Voor regulier steigerwerk (binnen de standaardconfiguratie van de Richtlijn Steigers) is geen aanvullende tekening vereist.

Voor gestandaardiseerd (complex) steigerwerk (binnen de standaardconfiguratie van leverancier of steigerbouwbedrijf) is een principetekening vereist. Het ontwerp is dan vastgelegd in zogenaamde datasheets waarin randvoorwaarden zijn aangegeven waaraan de steiger moet voldoen. Deze datasheets zijn geen werktekeningen, maar geven de marges aan waarbinnen de uitvoering van een steigerconstructie kan variëren om steeds een veilig resultaat op te leveren. Dit vergt enige vakkennis van toezichthouders en controleurs.

Voor niet gestandaardiseerd steigerwerk is altijd een separate, specifiek op een project gerichte tekening vereist. Omdat de omgeving waarin een steiger wordt gemonteerd een grote invloed heeft op de wijze van bouwen is het belangrijk dat relevante informatie daarvan op tekening wordt aangegeven.

Afhankelijk van de complexiteit van de steiger en omgeving kan het noodzakelijk zijn om details uitte werken of de gehele tekening gedetailleerd uit te voeren (bijvoorbeeld schaal 1:50 of 1:20). Over het algemeen is schaal 1:100 ruim voldoende voor steigerwerk, niet alle details hoeven telkens te worden aangegeven.

2.5.1 TEKENEN VAN STEIGERS

Een steiger bestaat uit meerdere vlakke vakwerken of raamwerken die repeterend zijn in zowel hoogte als lengte en breedte. Het is in het algemeen voldoende om alleen de maatgevende vlakken op tekening aan te geven. Indien vlakken onderling veel afwijken moeten deze ofwel separaat worden getekend ofwel dienen de onderlinge afwijkingen eenduidig te worden aangegeven.

Minimaal noodzakelijk voor een technische tekening van een steiger:

  • Er moeten minimaal 3 vlakken worden gedefinieerd, bijvoorbeeld:
    • Staanderplan (incl. oriëntatie en maatvoering t.o.v. omgeving)
    • Langsdoorsnede (of vooraanzicht 1e vlak)
    • Dwarsdoorsnede (of zijaanzicht 1e vlak)

Opmerking: In sommige gevallen kan volstaan worden met bijvoorbeeld een staanderplan en dwarsdoorsnede met aanvullende tekst waarin het niet getekende vlak wordt gedefinieerd.

  • Maatvoering van de steiger (h.o.h. afstand staanders, elevatie voetplaten en liggers, etc.)
  • Verankeringpatroon (locatie en aard van de verankeringen in het verticale of horizontale vlak)
  • Schoorpatroon (locatie diagonalen in het verticale en/of horizontale vlak)
  • Interactie op de ondergrond (max. staanderbelasting, max. verankeringkracht)
  • Eenduidig tekeningnummer, datum, revisie, status, etc. (zie titelblok)

Afhankelijk van de complexiteit kunnen meer doorsneden worden getekend, bijvoorbeeld elk
verankeringniveau, vloerplan per elevatie, etc.

Diagonalen zijn onmisbaar in de steigerbouw. Deze worden in principe alleen in de verticale vlakken gemonteerd. Omdat het voor steigers logischer is (en ook gewenst) om meerdere horizontale vlakken te tekenen dan meerdere verticale vlakken dienen de verticale diagonalen ook in de horizontale vlakken schematisch te worden aangegeven (zie voorbeeldtekening fig. 2.5.1).

De richting van diagonalen (of schoren) is praktisch van ondergeschikt belang. In die gevallen waarin de richting van diagonalen maatgevend is dient dit op tekening te worden aangegeven. Ter aanvulling op een technische tekening van een steiger:

  • Oriëntatie ten opzichte van noordrichting (windroos)
  • Locatie vloeren
  • Horizontale doorsneden op diverse niveaus (verankeringen, horizontale diagonalen / windverband)
  • Verticale doorsneden van meerdere vlakken (voor- en zijaanzicht, langs- en dwarsdoorsneden, etc.)
  • Details (voetplaathout, principeoplossingen, verankeringen)
  • Kritische punten
  • Hold-punten (fasering tijdens montage, verplichte tusseninspecties)
  • Volgorde van montage- en /of demontage
  • Type steigermateriaal (indien van toepassing)
  • Materiaaluittrek of materiaalstaat
  • Alles wat ter verduidelijking dient (extra tekst, leaders, etc.)

Extra teksten op tekening zijn uiteraard alleen ter verduidelijking als de gebruiker de taal machtig is. Probeer om die reden zoveel mogelijk met symbolen te verduidelijken.

  • Legenda of renvooi (beschrijving toegepaste symbolen)
  • Aanduiding revisie ten opzichte van voorgaande revisie
  • Een schaalfiguur van een mens (poppetje) geeft direct een idee van de steigerafmetingen
Figuur 2.5.1 Voorbeeldtekening

2.5.2 SCHAAL

Voor het tekenen van steigers wordt bij voorkeur schaal 1:100 (1 op 100) gebruikt. Dat is gebruikersvriendelijk, immers één centimeter vertegenwoordigt één meter. Voor sommige onderdelen zijn echter afwijkende schalen gewenst. Zie hiervoor figuur 2.5.2.

Schaal 1:100 Schaal 1:50 Schaal 1:20 of 1:10
Staanderplan Indien meer details zichtbaar moeten zijn,
zoals koppelingen en specifieke aansluitingen
Voor details, zoals verankeringen, specifieke
aansluitingen
Aanzichten
Doorsneden

Figuur 2.5.2   Voorkeursschalen  

2.5.3 TITELBLOK

Elke tekening moet in de rechter benedenhoek worden voorzien van een titelblok. Dit titelblok moet minimaal de volgende informatie bevatten:

  • Tekeningnummer
  • Schaal
  • Maateenheid
  • Datum getekend
  • Initialen tekenaar
  • Revisienummer en -omschrijving
  • Revisiedatum
  • Status tekening:
    • concept
    • principe
    • uitvoering / werktekening
  • Naam opdrachtgever
  • Naam project
  • Omschrijving project
  • Belastingklasse van de steiger

Het begrip status verdient nadere uitleg. Zie hiervoor figuur 2.5.3.

Status Omschrijving
CONCEPT of TER CONTROLE Tekening geeft globale afmetingen en verhoudingen aan. De tekening wordt gebruikt
als “praatplaatje” of bijvoorbeeld ten behoeve van calculatie.
PRINCIPE Tekening geeft de belangrijkste principes aan waar de steiger aan moet voldoen.Wordt
gebruikt voor bijvoorbeeld hijsconstructies, overbruggingen, etc.Een standaardconfiguratie
of datasheet kan bijvoorbeeld gelden als een principe-tekening. In een principetekening
wordt de omgeving doorgaans niet of schematisch aangegeven.
UITVOERING of DEFINITIEF Tekening is geschikt voor uitvoering. Alle relevante omgeving is getekend, lokale
afwijkingen binnen de op tekening aangegeven toleranties zijn toegestaan.Denk
hierbij aan verwisselen vakmaten (h.o.h. afstand staanders) onderling of toepassing
van een kleinere vakmaat.Vooral van toepassing als omgeving niet exact bekend is
(industrie)Indien gewenst kan een “as built” tekening worden gemaakt. Zie opmerking
hieronder.
UITVOERING of DEFINITIEF Tekening is geschikt voor uitvoering. Geen enkele afwijking op tekening is toegestaan.
Voor steigers alleen te gebruiken bij bijvoorbeeld ondersteuningen, steigerwerk in
besloten ruimten, etc. waarbij de tolerantie in uitvoering klein is (ca. 1-3cm)

Figuur 2.5.3   Omschrijving van verschillende soorten status

Opmerking: Een steigertekening moet tenminste DEFINITIEF zijn ten tijde van oplevering van de steiger. De afname-inspectie of opleveringskeuring moet verwijzen naar de tekening. Eventuele afwijkingen van tekening en benodigde beheersmaatregelen moeten in de rapportage van de opleveringskeuring worden aangegeven. Zie ook 5.4 OPLEVERINGSPROCEDURE.

2.5.4 Uniforme symbolen

Een tekening moet een legenda of renvooi bevatten van de gebruikte symbolen en materialen. De voorbeeldtekening van figuur 2.5.1 geeft aan in de rechter bovenhoek hoe zo’n renvooi er uit kan zien. Een renvooi verschilt per steigersysteem, de gebruikte symbolen kunnen we standaardiseren. Om uniformiteit te waarborgen hieronder een voorstel voor de belangrijkste symbolen:

Figuur 2.5.4 Uniforme symbolen op tekeningen

Opmerking: Aanbeveling om de met (*) aangemerkte items uniform toe te passen in de branche. Overige items zijn slechts voorbeelden.

2.5.5 Checklist voor een steigertekening

Een tekening van een steiger is een belangrijk document. De hierop weergegeven informatie moet volledig zijn. Om die volledigheid te bereiken kan een hulpmiddel in de vorm van een checklist nuttig zijn.
 

Checklist voor een werktekening
Gegevens Toelichting
1. Toegepast steigersysteem Zie legenda of renvooi
2. Bovenaanzicht, doorsnede(n) en zonodig details en andere aanzichten - Met volledige maatvoering van in ieder geval steigerbreedte, staanderafstand en slaghoogte
- Geen informatie die voor de steiger niet relevant is
3. Hoogte maaiveld en eventueel peilmaten van vertrekniveau van de steiger als dat niet het maaiveld is Inzicht in hoogte steiger ten opzichte van de omgeving
4. Soort onderstoppingsmateriaal / ondergrond Indien nodig detailtekening maken
5. Maatvoering om steiger uit te kunnen zetten vanuit gevel of bestaande constructie Bij voorkeur met detailtekening
6. Verankeringspatroon Aangeven in maatgevende doorsnede
7. Type verankering Indien nodig detailtekening maken
8. Schoor- of diagonalenpatroon Aangeven in maatgevende doorsnede.
Indien nodig met montagedetails
9. Aantal vloeren Locatie vloeren aangeven.
10. Belastingklasse en maximaal aantal gelijktijdig te
belasten vloeren
Indien nodig met tekst benadrukken op tekening
11. Bekleed / onbekleed en zo ja met
- netten 50%
- netten 90%
- zeil / folie
- anders
Alleen indien van toepassing.
12. Staanderbelasting:
- op de ondergrond
- op belendende bebouwing (daken, luifels,
constructies, bordessen, e.d.)
Vermelden of dat in- of exclusief veiligheidsfactoren is.

F-rep = representatieve waarde
(excl. belastingfactor).
13. Maximale verankeringkracht Vermelden of dat in- of exclusief veiligheidsfactoren is.
14. Situatie en werkadres Situatieschets voorzien van noordpijl of windroos
15. Voorwaarden waarin andere partijen moeten voorzien (meestal opdrachtgever) - Draagkrachtige ondergrond
- Vlak en opgeruimd
- Doorstempeling.
16. Toegepaste symbolen met verklaring Zie legenda of renvooi.
17. Titelblok in de rechter benedenhoek Zie voor de op te nemen informatie paragraaf 5.5. Geef in het titelblok of elders aan of de tekening ter controle (CONCEPT) of definitief (PRINCIPE, UITVOERING) is
18. Tolerantie aangegeven op tekening Afhankelijk van toepassing en omgeving
19. Materiaalstaat Indien het steigermateriaal per tekening wordt aangeleverd
Figuur 2.5.5 Checklist steigertekening

 

Een initiatief van

VSB Vereniging van Steiger-, Hoogwerk- en Betonbekistingbedrijven
www. www.vsbnetwerk.nl

Bouwend Nederland
www.bouwendnederland.nl

Printversie

Geïnteresseerd in een geprinte versie? Bekijk de informatie en bestel uw geprinte versie via ons online bestelformulier. 

Disclaimer

Bij de samenstelling van deze uitgave is door de Commissie Richtlijn Steigers en de instellingen en bedrijven die daaraan hebben meegewerkt, een zo groot mogelijke zorgvuldigheid betracht. Door de Commissie en meewerkende derden wordt echter geen aansprakelijkheid aanvaard indien gegevens uit deze uitgave niet mochten leiden tot het bedoelde resultaat of aanleiding mochten geven tot enigerlei schade.
U bevindt zich hier: Home Inhoud Richtlijn 2. ONTWERP (ALGEMEEN) 2.5 Tekeningen